Category

Yazılar

KARİKATÜRÜN TELİFLE SEYRÜSEFERİ

LEVENT CANTEK

Karikatür, mizahi ve eleştirel yönüne istediğimiz kadar vurgu yapalım, başlangıcında bir gazetecilik türüydü, haber gündemi ve aktüeli betimleyen görsel bir anlatım aracıydı. Fotoğrafın matbaa teknikleri nedeniyle yaygın kullanılamadığı, az bulunur ve pahalı olduğu bir dönemde gazete ve dergilerde gelişip serpilmiş, haberi daha anlaşılır kılmak ve dikkat çekmek adına kullanılmıştı. Dolayısıyla bir ihtiyaçtan dolayı (üstelik daha ucuz olduğu için) geliştirilmiş bir “medium”dan söz ediyoruz. İlüstrasyon, vinyet ya da çizgi bantlar gibi karikatür de gazeteler olmasaydı çoğalamaz, farklılaşamaz, kendi yayın mecralarına “çizgili dergilere ve kitaplara” dönüşemezdi diyelim.

Devamını Oku

KÜRESEL SERMAYE BASINI POLİTİK KARİKATÜRLE YOLLARINI NEDEN AYIRDI?

KÖKSAL ÇİFTÇİ

Sabah uyandığımızda, 27 Haziran 2019 tarihli gazetelerden ve  internet haber portallarından şu talihsiz haberi okuduk:

ABD’nin önde gelen gazetelerinden The New York Times, İsrail başbakanı Netanyahu’yu Trump’ın köpeği şeklinde çizerek antisemitist propaganda yaptığı gerekçesiyle karikatürcü Antonio Antunes’le ve konuyla ilişkisi olmayan Kim Song ve Patrick Cappatte adlı diğer politik karikatür çizerleriyle olan sendikal sözleşmesini feshetti. Bununla da yetinmeyen gazete, sayfalarında bundan böyle politik karikatürlere yer vermeyeceğini duyurdu.

Devamını Oku

ÇUVALLAYAN KARİKATÜR

ASLI ALPAR

John Berger “Çizim bir çeviridir[1] der. Burada Berger’in ifade etmek istediği; çizimin, çizgiye konu olan nesnenin ya da figürün birebir kopyası değil daha fazlası olduğudur.

Berger, çizerin yaşadığı dönemin, kendi duruşunun, bilincinin izlerini, çizgisinde görmenin mümkün olduğunu söyler. Berger’in buradaki ifadesi bir başka çalışmasında yer verdiği şu cümle ile daha açıklayıcı bir hale gelebilir: “Düşündüklerimiz ya da inandıklarımız nesneleri görüşümüzü etkiler.”[2]

Devamını Oku

DÜZENE HOMURDANANLARIN MİZAHI: HOMUR MİZAH DERGİSİ

HANDE MALGAÇ

Homur Mizah Dergisi 1999 yılından itibaren yayımlamaya başlamış olsa da işçi sınıfını temel gündemi yapan bir mizah dergisi çıkarma fikrinin kökleri 1970’li yıllara dayanmaktadır. O dönemde Karikatürcüler Derneği’nin çalışmalarında, çeşitli işçi eylemlerinde ve grevlerde birlikte hareket eden bir grup mizah yazarı ve çizerinin birlikte yaptığı çalışmalarla bugün geniş sayıda yazar ve çizere ulaşan Homur Mizah ve Karikatür Grubu’nun temelleri atılmıştır. 1977 yılında ülke çapında büyük ses getiren, politik ve kültürel hayata derin etkiler bırakan Büyük Grev esnasında geliştirilen kolektif üretim pratiği ve o dönemde tuğladan örülmüş barakalar olan grev çadırlarının duvarlarına çizilen duvar karikatürlerinde, gazetelerde ve kitle örgütlerinin çıkardığı yayınlarda yayımlanan grev sürecini, işçilerin taleplerini anlatan karikatürlerin üretim sürecinde kazanılan tecrübe, bugün meyvesini 20 yıldır devam eden Homur Mizah Dergisi olarak vermiştir.

Devamını Oku

CEM DİNLENMİŞ: TÜRKİYE KARİKATÜRÜ ON YILDIR ÇOK AZ GENÇ ÇİZER ÇIKARABİLDİ

BUKET DEMİR

2005 yılında Penguen ile çizerliğe başlayan Cem Dinlenmiş uzun yıllardır karikatürist, illüstratör ve ressam olarak hayatını sürdürüyor. Penguen dergisindeki “Her Şey Olur” köşesini 2006 yılından bu yana devam ettiren Dinlenmiş’in bu seriden işlerini bir araya getirdiği 5 kitabı var. Çizerliğe başlama süreci, Her Şey Olur köşesi, Türkiye’de mizah dergiciliği ve sorunları üzerine konuşmak için kendisiyle bir araya geldik.

Devamını Oku

MUZ, 120 BİN DOLAR, ÇAĞDAŞ SANAT…

HATİCE YILDIZ

İnsan, en eski zamanlardan bu yana, hissettiklerini ve düşündüklerini farklı araçsal yöntemlerle birilerine ya da bir şeylere aktarma ihtiyacı duymuştur ve bu ihtiyaç estetik kaygısıyla da bir araya gelince, anlatı estetize edilmiş, böylece sanat ortaya çıkmıştır. Sanat; zamanın ruhundan etkilenerek dönemsel farklılıklar taşıyan ve çok farklı disiplinlere sahip geniş bir alan. Dolayısıyla sanatçı, eseriyle her ne kadar zamanın ve mekânın ötesine geçmeyi başarsa da, sanatı ve sanatçıyı yaşadığı çağın izdüşüm alanının dışında görmek, eksik bir değerlendirme biçimi yaratacaktır.

Devamını Oku

NÂZIM HİKMET’İN İLGİ GÖSTERDİĞİ BİR SANATÇI: “RESSAM CEVDET” 

MEHMET ERGÜN

“İç ve dış kapaklarımızdaki resimlere, hikâye ve makalelerimizin bazılarındaki nakışlara dikkatle bakın. Bunların yüksek bir sanat eseri olduğunu anladınız ve zevkle seyrediyorsunuz. Bazılarınız zanneder ki bu resimler boya ve fırça ile yapılmıştır hem de çok ince bir fırça ile… Fakat hayır aldanıyorsunuz bu resimler siyah kâat ve makasla yapılmıştır. Evet siyah kâat ve makas ile…”

NÂZIM HİKMET (1929) 

Devamını Oku

POLİTİK VE ESTETİK OLARAK ENVER TOPALOĞLU ŞİİRİ

KORAY FEYİZ

1990’lı yıllar şairi Enver Topaloğlu aklın, yalnızca düşünmek için özel olarak eğitildiğinde gerçeği bulma yeteneğine sahip olduğuna inanıyor; eğitimi bu aklın disiplini olarak düşünüyor. İlk epistemolojik kitabı Yakamoz ve Tebessüm’dür.  Bu ilk kitap ve ardından gelen Kristal Kral, Divane ve Aşk Kayıtları adlı kitaplarında şair, kendimiz de dâhil olmak üzere dünyayı  algılayış biçimimizin, dünyayı  tecrübe  etme  yöntemlerimiz tarafından belirlendiği düşüncesini ifade etmektedir. Ancak  şairin bir ‘tabula rasa’ olarak benimsediği bu zihin teorisi, zihnin doğal haliyle oluşan yaşamın bir amblemidir. O halde, zihin, herhangi bir şey olmadan, beyaz bir kâğıt olarak, tüm karakterlerin boşluğu, fikirler; nasıl döşenecektir? Şairin neredeyse sonsuz bir çeşitliliğe sahip olan yoğun ve sınırsız fantezisi üzerine boyadığı bu büyük resmin önüne ne gelecektir? Şairin epistemolojisinde basit fikirler duyusal izlenimlerdir; karmaşık fikirler, basit fikirlerin insanın gönüllü aklının birleşimidir.

Devamını Oku

BİR OYUNCU PEYGAMBER: JOKER

SERDAR ÖZAY

Batman serisi sizin için nedir bilmiyorum ama benim için birlikte büyüdüğüm fantastik bir dünya. Çok da önemli bir dünya değil belki ama birlikte büyümek değeri taşıyan kısmı. Türünün ilk örneklerinden biri oluşu da onu değerli kılan diğer bir etken. Dışarıdan bir çocuk eğlencesi Batman ama aynı zamanda bir fantezi dünyası, bizlerde yıllardır oluşa gelen. Batman salt kötülerin elindeki bir şehirde iyinin savaşçısı bir kahraman olarak ortaya çıktı.  Ama o diğer kahramanlardan ayrılan önemli bir yere sahip. İnsanüstü hiç bir yanı yok. Hatta bir yetim.

Devamını Oku